Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych od kilku lat pozostaje jedną z najczęściej wybieranych form opodatkowania wśród jednoosobowych działalności gospodarczych. Niskie stawki podatku, uproszczona księgowość i przewidywalność rozliczeń to główne argumenty „za”. W praktyce jednak o realnej opłacalności ryczałtu w dużej mierze decyduje ZUS – a dokładniej wysokość składek społecznych i zdrowotnych, które nie zawsze są tak oczywiste, jak sugerują reklamy biur rachunkowych.
W 2026 roku przedsiębiorcy rozliczający się ryczałtem muszą brać pod uwagę nie tylko limity przychodów, ale też zmienne progi składki zdrowotnej, brak możliwości jej odliczenia od podatku oraz rosnące koszty stałe prowadzenia firmy.
W tym artykule wyjaśniamy:
- jak działa ZUS przy ryczałcie w praktyce,
- jakie składki zapłacisz przy konkretnych poziomach przychodu,
- gdzie kończy się opłacalność ryczałtu,
- oraz ile naprawdę kosztuje przedsiębiorcę ta forma opodatkowania.
Czytaj więcej…
O czym jest ten artykuł? – w skrócie
- aktualne zasady ZUS przy ryczałcie w 2026 roku
- limity przychodów i ich wpływ na składki
- składka zdrowotna – progi, kwoty i pułapki
- realne miesięczne i roczne koszty prowadzenia działalności
- porównanie ryczałtu z innymi formami opodatkowania
Spis treści
- Czym jest ryczałt od przychodów ewidencjonowanych
- ZUS przy ryczałcie – podstawowe zasady
- Składki społeczne przy ryczałcie
- Składka zdrowotna na ryczałcie – progi i limity
- Limity przychodów a ZUS
- Realne koszty ZUS przy ryczałcie – przykłady
- Kiedy ryczałt się opłaca, a kiedy nie
- Najczęstsze błędy przedsiębiorców
- Podsumowanie – ZUS przy ryczałcie w praktyce
Czym jest ryczałt od przychodów ewidencjonowanych
Ryczałt to forma opodatkowania, w której podatek płaci się od przychodu, bez pomniejszania go o koszty uzyskania. Stawka podatku zależy od rodzaju działalności i wynosi m.in. 2%, 3%, 8,5%, 12% czy 15%.
Z perspektywy ZUS kluczowe jest to, że:
- koszty nie mają znaczenia podatkowego,
- ale mają znaczenie ekonomiczne, bo ZUS trzeba zapłacić niezależnie od wyniku finansowego.
ZUS przy ryczałcie – podstawowe zasady
Przedsiębiorca na ryczałcie opłaca:
- składki społeczne (emerytalna, rentowa, wypadkowa, chorobowa – dobrowolna),
- składkę zdrowotną,
- Fundusz Pracy (jeśli nie korzysta z ulg).
Forma opodatkowania nie wpływa na wysokość składek społecznych, ale bezpośrednio wpływa na składkę zdrowotną.
Składki społeczne przy ryczałcie
W 2026 roku pełny ZUS społeczny (bez ulg) wynosi orientacyjnie:
- ok. 1 600–1 700 zł miesięcznie,
- w zależności od stopy wypadkowej i chorobowego.
Dla nowych firm dostępne są:
- ulga na start (6 miesięcy bez składek społecznych),
- preferencyjny ZUS (24 miesiące),
- Mały ZUS Plus (uzależniony od dochodu – uwaga: przy ryczałcie liczony w specyficzny sposób).
Składka zdrowotna na ryczałcie – progi i limity
To kluczowy element całej układanki.
Składka zdrowotna na ryczałcie zależy od rocznego przychodu, a nie od dochodu.
W 2026 roku obowiązują trzy progi:
- do 60 000 zł przychodu,
- od 60 000 zł do 300 000 zł,
- powyżej 300 000 zł.
Każdy próg oznacza inną, stałą miesięczną składkę zdrowotną, liczona jako procent przeciętnego wynagrodzenia.
Co ważne:
- składki zdrowotnej nie można odliczyć od podatku,
- próg liczony jest narastająco w trakcie roku,
- przekroczenie limitu powoduje automatyczny wzrost składki.
Limity przychodów a ZUS
Limit przychodów dla ryczałtu to 2 mln euro rocznie. Po jego przekroczeniu przedsiębiorca traci prawo do tej formy opodatkowania.
Jednak z perspektywy ZUS dużo wcześniej pojawiają się inne „miękkie limity”:
- przekroczenie 60 000 zł,
- przekroczenie 300 000 zł,
- brak możliwości optymalizacji składki zdrowotnej.
To sprawia, że ryczałt przestaje być liniowy kosztowo.
Realne koszty ZUS przy ryczałcie – przykłady
Przykład 1: freelancer IT, 12% ryczałtu, 20 000 zł przychodu miesięcznie
- ZUS społeczny: ~1 650 zł
- składka zdrowotna (II próg): ~700–800 zł
- łączny ZUS: ponad 2 400 zł miesięcznie
- rocznie: ~29 000 zł
Przykład 2: drobna działalność usługowa, 8,5% ryczałtu, 5 000 zł przychodu
- preferencyjny ZUS: ~400–500 zł
- składka zdrowotna (I próg): ~400 zł
- łączny ZUS: ~900 zł
Różnica jest kolosalna — i często niedoszacowana.
Kiedy ryczałt się opłaca, a kiedy nie
Ryczałt ma sens, gdy:
- koszty działalności są niskie,
- przychody mieszczą się w niższych progach,
- przedsiębiorca ceni prostotę rozliczeń.
Traci sens, gdy:
- koszty stanowią dużą część przychodu,
- firma szybko przekracza kolejne progi składki zdrowotnej,
- planowana jest skalowalność biznesu.
Najczęstsze błędy przedsiębiorców
- wybór ryczałtu „bo niska stawka podatku”,
- ignorowanie składki zdrowotnej,
- brak symulacji rocznej,
- nieuwzględnienie ZUS w wycenach usług.
Podsumowanie – ZUS przy ryczałcie w praktyce
ZUS przy ryczałcie to dziś najważniejszy czynnik decydujący o realnej opłacalności tej formy opodatkowania. Sama stawka podatku to tylko fragment układanki. Bez dokładnej analizy składek, progów i limitów łatwo wpaść w pułapkę wysokich kosztów stałych.
Ryczałt może być świetnym rozwiązaniem — ale tylko wtedy, gdy jest świadomym wyborem, a nie marketingowym skrótem myślowym.